Turkish (Turkiye)English (United Kingdom)Russian (CIS)French (Fr)Italian - ItalyBulgarian (Български)Deutsch



Depo Emniyeti ve Depo Yönetmelikleri

Yazdır PDF

Depo Emniyeti ve Yönetmelikler

Lojistik süreç içerisinde depo alanları yüksek derecede riske ve tehlike potansiyeli olan yerler olarak tanımlanmaktadır. Depo sahasında risklerin yüksek olması; kullanılan kaldırma ve taşıma ekipmanları (forklift vb.) ve ürünlerin bir araya gelerek oluşturdukları palet ve raf sistemlerinin ağırlık ve hacminden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle depolar, risklerin sürekli ve sistemli bir şekilde kontrol altında tutulması gereken yerlerdir.
Dolayısıyla muhtemel depo risklerinin gerçekleşmeden çok önceden tanımlanması ve her biri için emniyet tedbirlerinin alınması gerekmektedir. Örneğin; forkliftler ve diğer elleçleme araçları operasyonları süresince ciddi yaralanmalara ve kazalara neden olabilmektedir.
Konveyörlerin tamir-bakım ve kullanımı sırasında görevli personel ellerini konveyörlerin dişlileri arasına sıkıştırabilmekte, bunun sonucunda uzuv kaybına yol açabilecek kazalar söz konusu olabilmektedir.
Depo operasyonlarında kol gücünün yoğun olarak kullanılması sonucunda depo kazaları otomasyon sistemlerine göre daha riskli olabilmektedir.
Depo sahalarında mekanik kazaların dışında gürültü, yangın, yük kaymaları ve düşmeleri gibi farklı risk ve tehlikeler de bulunmaktadır.
Depolarda risklere yönelik aşağıdaki emniyet ve güvenlik önlemlerinin bulunması gerekmektedir.
  • Ürünün elle taşınması ve ergonomi
  • Malzeme elleçleme
  • Endüstriyel elleçleme ekipmanları
  • İstifleme sahasına ilişkin güvenlik
  • Yangından koruma
  • Kişisel koruyucu donanımlar
  • Kimyasalların güvenli kullanımı
  • Tehlikeli maddelerin depolanması ve elleçlenmesi
  • Kapsamlı bir güvenlik programı
  • Tesis acil durum planları
Etkin bir depo emniyet ve güvenlik sisteminin kurulmasında yukarıda sayılan tüm konu başlıklarının her birisi için ayrı ayrı ve her birini kapsayacak şekilde bütünleşik bir yapının oluşturulması gerekmektedir.
Örneğin; malzeme istiflemeyle ilgili oluşturulması gereken güvenlik altyapısı; birkaç temel prensip içermektedir.
Bu prensipler arasında ürünlerin her hangi bir nedenle depo çalışanlarının üzerine düşmeyecek şekilde zemin üzerine yığılması (ürünlerin üst üste istiflenmesi) ve gerekmesi halinde rafa yerleştirilmesi sayılabilmektedir.
İstiflemede emniyetin sağlanmasının en temel kuralı depodaki yüklerin düz bir zemine yerleştirilmesi ve alttaki yükün ya da rafın ölçülerini tehlikeli olacak şekilde aşmamasıdır. İstifleme emniyetine ilişkin depolarda kullanılması gereken emniyet kontrol listelerinin hazırlanması ve periyodik olarak gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Emniyet kontrol listesi içinde bulunan her bir madde deponun belirli bir standartta yönetimi için gerekli altyapıyı oluşturmakta ve insan, makine- teçhizat, depo binası ile yönetim konularının etkileşimini içermektedir.
Bütün bu unsurlar içerisindeki herhangi bir eksikliğin emniyet zaafiyetine neden olacağı açıktır ve kısa sürede giderilmesi bir zorunluluktur.
Depo emniyetinin asli unsurlarının başında depo personelinin emniyet ve güvenlik prensipleri çerçevesinde faaliyette bulunuyor olması gelmektedir.
Depolamada kullanılan ekipmanların kapasitelerinin üzerinde zorlanması iş güvenliğini olumsuz yönde etkilemektedir.
Aynı şekilde depo personelinin kapasitelerinin üzerinde iş yüklenmeleri de iş kazalarına yol açabilmekte, dolayısıyla iş güvenliğini ortadan kaldırabilmektedir.
Bu kapsamda depo personelinin kapasiteleri zorlanmadan güvenli bir şekilde çalışmaları için önemli yasal düzenlemelerden birisi de Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği'dir. Yönetmelik personellerin düzenlemede belirtilmiş ağırlıklar çerçevesinde elle taşıma yapabileceklerini hükme bağlamaktadır.

Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği

Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği'nin (Resmi Gazete 11 Şubat 2004, Sayı:25370) amacı, elle yapılan taşıma işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden ortaya çıkabilecek risklerden, özellikle sırt ve bel incinmelerinden işçilerin korunmasını sağlamak için alınması gereken önlemleri belirlemektir.



Tanım ve Yükle İlgili Risk Faktörleri

Elle taşıma işi: Olumsuz ergonomik koşullar ve nitelikleri bakımından işçilerin bel ve sırt incinmelerine neden olabilecek yüklerin, bir veya daha fazla işçi tarafından elle veya beden gücü kullanılarak kaldırılması, indirilmesi, itilmesi, çekilmesi, başka bir yere götürülmesi veya hareket ettirilmesi gibi işlerin yapılması veya bu işlerin yapılması için fiziki olarak destek olunmasını ifade eder.
  • Yükle İlgili Risk Faktörleri
    1. Yükün özellikleri
    Aşağıda belirtilen özelliklere sahip yüklerin elle taşınması sırt ve bel incinmesi riski oluşturabilir;
    - çok ağır veya çok büyükse,
    - kaba veya kavranılması zor ise,
    - dengesiz veya içindekiler yer değiştiriyorsa,
    - vücuttan uzakta tutulmasını veya vücudun eğilmesini veya bükülmesini gerektiren bir konumda ise,
    - özellikle bir çarpma halinde yaralanmaya neden olabilecek yoğunluk ve şekilde ise.
  • 2. Fiziksel güç gereksinimi
    iş;
    - çok yorucu ise,
    - mutlaka vücudun bükülmesi ile yapılabiliyorsa,
    - yükün ani hareketi ile sonuçlanıyorsa,
    - vücut dengesiz bir pozisyonda iken yapılıyorsa,
    bedenen çalışma şekli ve harcanan güç, özellikle sırt ve bel incinmelerine neden olabilir.
  • 3. Çalışma ortamının özellikleri
    Çalışma ortamı aşağıdaki özelliklerde ise, özellikle sırt incinmesi riskini artırabilir;
    - çalışılan yer işi yapmak için yeterli genişlik ve yükseklikte değil ise,
    - zemin düz değilse, engeller bulunuyorsa veya düşme veya kayma tehlikesi varsa,
    - çalışma ortam ve şartları, işçilerin yükleri güvenli bir yükseklikte veya uygun bir vücut pozisyonunda taşımasına uygun değilse,
    - işyeri tabanında veya çalışılan zeminlerde yüklerin indirilip kaldırılmasını gerektiren seviye farklılıkları varsa,
    - zemin veya üzerinde durulan yer dengesizse,
    - sıcaklık, nem veya havalandırma uygun değilse.
  • 4. İşin gerekleri
    Aşağıda belirtilen çalışma şekillerinden bir veya daha fazlasını gerektiren işler sırt ve bel incinmesi riski oluşturabilir.
    - özellikle vücudun belden dönmesini gerektiren aşırı sık veya aşırı uzun süreli bedensel çalışmalar, - yetersiz ara ve dinlenme süreleri,
    - aşırı kaldırma, indirme veya taşıma mesafeleri,
    - işlemin gerektirdiği, işçi tarafından değiştirilemeyen çalışma temposu.

    Bireysel Risk Faktörleri
    İşçinin;
    - yapılacak işi yürütmeye fiziki yapısının uygun olmaması,
    - uygun olmayan giysi, ayakkabı veya diğer kişisel eşyalar kullanması,
    - yeterli ve uygun bilgi ve eğitime sahip olmaması, durumunda işçiler risk altında olabilirler.
İş güvenliği ile ilgili yasal düzenlemelerden bir diğeri de İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'dir.
Düzenleme personellerin çalışırken kullanacakları ekipmanları emniyetli ve güvenli bir şekilde nasıl kullanmaları gerektiğini göstermektedir.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmi Gazetel 1 Şubat 2004, Sayı:25370) içerisinde temel tanımlar şu şekilde belirtilmektedir:
Tanımlar
  • İş ekipmanı: İşin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet ve tesisi,
  • İş ekipmanının kullanımı: İş ekipmanının çalıştırılması, durdurulması, kullanılması, taşınması, tamiri, tadili, bakımı, hizmete sunulması ve temizlenmesi gibi iş ekipmanı ile ilgili her türlü faaliyeti,
  • Tehlikeli bölge: Kişilerin sağlık ve güvenlik yönünden riske maruz kalabileceği, iş ekipmanında veya çevresinde bulunan bölgeyi,
  • Maruz kişi: Tamamen veya kısmen tehlikeli bölgede bulunan kişiyi,
  • Operatör: İş ekipmanını kullanma görevi verilen işçi veya işçileri, ifade eder.
Depolarda kullanılan forklift gibi elleçleme ekipmanları iş kazaları açısından ciddi sonuçlar yaratabilmektedir. Forklift kaynaklı zararlar çarpma, ezme vb. şekilde fiziksel olabileceği gibi forkliftten çıkan emisyon sonucu kimyasal nitelikli de olabilmektedir. Bu nedenle forklift operatörünün eğitimli olması gerektiği gibi, forkliftin bakımlarının sürekli yapılıyor olması gerekmektedir.

Çalışanların diğer tüm faktörlere dikkat ederek faaliyetlerini yerine getirmelerine karşılık, iş güvenliğini tam olarak sağlamak için çalışırken giymek ve kullanmak zorunda oldukları iş kıyafeti ve donanımları söz konusu olmaktadır.
Bu çerçevede Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik çalışanların yaptıkları işler gereği kullanmak ve giymek zorunda oldukları ekipman ve giysiler için yasal altyapıyı oluşturmaktadır.

Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik

Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkındaki Yönetmeliğin (Resmi Gazete 11 Şubat 2004, Sayı: 25370) amacı, işyerindeki risklerin önlenmesinin veya yeterli derecede azaltılmasının, teknik tedbirlere dayalı toplu koruma ya da iş organizasyonu veya çalışma yöntemleri ile sağlanamadığı durumlarda, kullanılacak kişisel koruyucuların özellikleri, temini, kullanımı ve diğer hususlarla ilgili usul ve esasları belirlemektir.
Tanım
  • Kişisel koruyucu donanım: Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları ifade eder.
  • A)Bu tanım kapsamında;
    a) Kişiyi aynı anda bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla üretici tarafından bir bütün haline getirilmiş cihaz, alet veya malzemeden oluşmuş donanım,
    b) Belirli bir faaliyetin yapılması için korunma amacı olmaksızın taşınan veya giyilen donanımla birlikte kullanılan, ayrılabilir veya ayrılamaz nitelikteki koruyucu cihaz, alet veya malzeme,
    c) Kişisel koruyucu donanımın rahat ve işlevsel bir şekilde çalışması için gerekli olan ve sadece bu tür donanımlarla kullanılan değiştirilebilir parçalarda, kişisel koruyucu donanım sayılır.
Ayrıca;
Tehlikeye maruz kalma süresince, sürekli olarak kullanılması veya giyilmesi amaçlanmasa da, farklı ve ilave bir dış cihazla birleştirilmesi için kişisel koruyucu donanım ile bağlantılı olarak piyasaya arz edilen herhangi bir sistem, kişisel koruyucu donanımın bütünleyici bir parçası olarak kabul edilir.
  • B) Aşağıda belirtilenler, yukarıda tanımı yapılan kişisel koruyucu donanımdan sayılmaz:
    a) Özel olarak çalışanın sağlığını ve güvenliğini korumak üzere yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar,
    b) Acil kurtarma servislerinin kullandıkları ekipman,
    c) Askerlerin, polislerin ve diğer kamu güvenlik güçlerinin giydiği ve kullandığı kişisel koruyucular,
    d) Kara taşımacılığında kullanılan kişisel koruyucular,
    e) Spor ekipmanı,
    f) Nefsi müdafaayı veya caydırmayı hedefleyen ekipman,
    g) Riskleri ve istenmeyen durumları ikaz eden, taşınabilir cihazlar.

İşverenin Yükümlülükleri

Kişisel koruyucu donanım, risklerin, toplu korumayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği veya tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılacaktır.

Kişisel koruyucu donanımların işyerlerinde kullanımı ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulacaktır:
  • a) İşyerinde kullanılan kişisel koruyucu donanım, Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak tasarlanmış ve üretilmiş olacaktır.
  • Tüm kişisel koruyucu donanımlar;
  • 1) Kendisi ek risk yaratmadan ilgili riski önlemeye uygun olacaktır.
  • 2) İşyerinde varolan koşullara uygun olacaktır.
  • 3) Kullanan işçinin sağlık durumuna ve ergonomik gereksinimlerine uygun olacaktır.
  • 4) Gerekli ayarlamalar yapıldığında kullanana tam uyacaktır.
  • b) Birden fazla riskin bulunduğu ve aynı anda birden fazla kişisel koruyucu donanımın kullanılmasının gerektiği durumlarda, bu kişisel koruyucu donanımların bir arada kullanılması uyumlu olacak ve risklere karşı etkin olacaktır.
  • c) Kişisel koruyucu donanımların kullanılma koşulları özellikle kullanılma süreleri, riskin derecesine ve maruziyet sıklığına, işçinin çalıştığı yerin özelliklerine ve kişisel koruyucu donanımın performansına bağlı olarak belirlenecektir.
  • d) Tek kişi tarafından kullanılması esas olan kişisel koruyucu donanımların, zorunlu hallerde birkaç kişi tarafından kullanılması halinde, bu kullanımdan dolayı sağlık ve hijyen problemi doğmaması için her türlü önlem alınacaktır.
  • e) İşyerinde, her bir kişisel koruyucu donanım için, bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hususlarla ilgili yeterli bilgi bulunacak ve bu bilgilere kolayca ulaşılabilecektir.
  • f) Kişisel koruyucu donanımlar, işveren tarafından ücretsiz verilecek, bakım ve onarımları ve ihtiyaç duyulan elemanlarının değiştirilmelerinden sonra, hijyenik şartlarda muhafaza edilecek ve kullanıma hazır bulundurulacaktır.
  • g) İşveren, işçiyi kişisel koruyucu donanımları hangi risklere karşı kullanacağı konusunda bilgilendirecektir.
  • h) İşveren, kişisel koruyucu donanımların kullanımı konusunda uygulamalı olarak eğitim verecektir.
  • i) Kişisel koruyucu donanımlar, istisnai ve özel koşullar hariç, sadece amacına uygun olarak kullanılacaktır.
  • j) Kişisel koruyucu donanımlar talimatlara uygun olarak kullanılacak ve talimatlar çalışanlar tarafından anlaşılır olacaktır.

Depoda Kullanılan Koruyucu Ekipmanlar

Depolarda en üst düzeyde önlemlerin alınmasına rağmen ne yazık ki bir takım kazalar meydana gelebilmektedir. Önlenemez tarzda olan bu tür kazaların olumsuz etkilerinden korunabilmek amacıyla bazı güvenlik ekipmanları kullanılmaktadır.
Bunların başında; baretler, esnek ve kaymaz tabanlı ayakkabılar, koruyucu eldivenler, maskeler ve gürültüden koruyucu ekipmanlar vb. gibi güvenlik ekipmanları yer almaktadır.
Bu ekipmanlar depo sahasındaki faaliyetlerin özelliklerine ve meydana gelmesi olası risk ve tehlikelerin niteliklerine uygun şekilde seçilmelidir.

Toplam Güvenlik Kültürü

Buraya kadar yapılan tüm değerlendirmeler toplam depo güvenlik kültürünün bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ifade etmektedir. Güvenlik kültürü ise depo operasyon ve uygulamalarında risk, emniyet ve güvenlik konularına ne kadar hassasiyet gösterildiği ile doğrudan bağlantılıdır.
  • g) İşveren, işçiyi kişisel koruyucu donanımları hangi risklere karşı kullanacağı konusunda bilgilendirecektir.
  • h) İşveren, kişisel koruyucu donanımların kullanımı konusunda uygulamalı olarak eğitim verecektir.
  • i) Kişisel koruyucu donanımlar, istisnai ve özel koşullar hariç, sadece amacına uygun olarak kullanılacaktır.
  • j) Kişisel koruyucu donanımlar talimatlara uygun olarak kullanılacak ve talimatlar çalışanlar tarafından anlaşılır olacaktır.
Depo yönetiminde toplam güvenlik kültürü dört ana başlık altında denetlenmektedir.
Bu başlıklar;
• Güvenlik eğitimleri
• Emniyet ve sağlık denetimleri
• İş zarar analizleri
• Yaralanmaların incelenmesidir.
Her depoda bu başlıklara verilen önem değişmektedir. Depolarda emniyet ve güvenlik uygulamalarının ölçümlenmesi amacıyla kontrol listelerinden yararlanılmaktadır.

 
Sayfa 1 > 25